جراحی تومور نخاعی؛ مقابله با پیچیدهترین تهدید عصبی در ستون فقرات
مقدمه
تومورهای نخاعی از پیچیدهترین بیماریهای عصبی در ستون فقرات محسوب میشوند. این تومورها میتوانند منشأ اولیه (داخل نخاع یا مننژ) یا ثانویه (متاستاز از اندامهای دیگر) داشته باشند. فشار واردشده از تومور به نخاع یا ریشههای عصبی در صورت درماننشدن میتواند منجر به فلج، بیاختیاری و دردهای مزمن شود.
پیشرفتهای چشمگیر در تکنیکهای جراحی میکروسکوپی، نورومانیتورینگ و تصویربرداری دقیق، جراحان ستون فقرات را قادر ساخته تا با حداقل آسیب به بافت عصبی، این تومورها را برداشت کنند.
انواع تومورهای نخاعی
۱. Intradural-extramedullary
رایجترین نوع، معمولاً مننژیوما و شوانوما. بین لایههای مننژ قرار دارند ولی در داخل بافت نخاع نفوذ نمیکنند.
۲. Intramedullary
در داخل خود نخاع رشد میکنند؛ مانند اپاندیموما و آستروسیتوما. جراحی آنها نیازمند دقت فوقالعاده و ابزارهای خاص است.
۳. Extradural
در خارج از مننژ، عمدتاً منشأ متاستاتیک دارند (از پستان، ریه، پروستات، کلیه و …). گاهی موجب تخریب مهرهها و بیثباتی ستون فقرات میشوند.
علائم شایع تومور نخاعی
- درد شدید و مزمن در ناحیه خاصی از کمر یا گردن
- بیحسی، ضعف یا گزگز در اندامها
- اختلال در راهرفتن، زمین خوردنهای مکرر
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع در مراحل پیشرفته
- علائم عمومی: کاهش وزن، ضعف، تب در موارد بدخیم
تشخیص
MRI با تزریق گادولینیوم بهترین ابزار تشخیصی است. در برخی موارد برای تشخیص دقیق نوع تومور یا قبل از تصمیمگیری درمانی، بیوپسی انجام میشود. در بیماران دارای تومورهای متاستاتیک، PET scan و بررسیهای آنکولوژیک مکمل ضروری هستند.
برای شنیدن صحبت ها و توصیه های دکتر خلیل میرزامحمدی درباره جراحی ها و بیماری های حوزه مغز و اعصاب، می توانید از صفحه اینستاگرام یا کانال آپارات دکتر دیدن کنید.
تکنیکهای جراحی تومور نخاعی
- لامینکتومی و برداشت تومور: باز کردن پشت مهره برای دسترسی به تومور
- میکرودیسکسیون: استفاده از میکروسکوپ برای برداشت دقیق تومورهای درون نخاع
- تثبیت مهرهها: در صورت نیاز به برداشتن استخوان زیاد یا وجود ناپایداری
- نورومانیتورینگ حین عمل: کنترل لحظهای عملکرد عصبی برای جلوگیری از آسیب
مراقبتهای پس از جراحی
- بستری ۳ تا ۷ روز در بیمارستان
- پایش عملکرد عصبی، کنترل درد و مراقبت از زخم
- انجام فیزیوتراپی و کاردرمانی تدریجی
- تصویربرداری دورهای برای بررسی عود تومور
- در تومورهای بدخیم: شیمیدرمانی یا پرتودرمانی طبق نظر انکولوژیست
پیشآگهی
پیشآگهی بستگی به نوع تومور، محل آن، سن و وضعیت کلی بیمار دارد.
- در تومورهای خوشخیم: امکان برداشت کامل و حفظ عملکرد عصبی بالا است.
- در تومورهای متاستاتیک: هدف درمان، تسکین علائم، کنترل درد و افزایش کیفیت زندگی است.
جمعبندی
جراحی تومور نخاعی نیاز به تخصص، تجربه و تکنولوژی بالا دارد. انتخاب جراح مجرب، تشخیص دقیق و پیگیری مناسب، میتواند از ناتوانی دائمی بیمار جلوگیری کرده و به حفظ یا بازگشت عملکرد طبیعی کمک کند.
