جراحی دیسک گردن؛ نجاتبخش ستون فقرات گردنی و بازگشت به زندگی فعال
دیسک گردن یا فتق دیسک گردنی از شایعترین بیماریهای ستون فقرات است که میتواند بهدلیل فشارهای مزمن، وضعیت بد نشستن، آسیبهای حرکتی یا تغییرات وابسته به سن رخ دهد. این اختلال زمانی ایجاد میشود که ماده ژلاتینی داخل دیسک بینمهرهای از جای خود بیرون زده و به ریشههای عصبی یا نخاع فشار وارد کند. نتیجه این فشار، درد، بیحسی، ضعف عضلانی و کاهش کیفیت زندگی است.
در بسیاری از بیماران، درمانهای غیرجراحی مانند دارو، فیزیوتراپی و تزریق مؤثر است. اما زمانی که درد مزمن، ضعف عصبی یا علائم نخاعی ظاهر میشوند، جراحی دیسک گردن بهعنوان درمان اصلی مطرح میشود.
علائم دیسک گردن
- درد گردن همراه با انتشار به شانه، بازو و انگشتان
- بیحسی و گزگز در اندام فوقانی
- ضعف عضلانی در دستها
- اختلال در حرکات ظریف مانند گرفتن اشیاء یا نوشتن
- در موارد شدید: بیثباتی در راهرفتن، افتادن مکرر، یا بیاختیاری
روشهای جراحی دیسک گردن
1. دیسککتومی قدامی و فیوژن (ACDF)
رایجترین روش جراحی است. در این تکنیک، از طریق برشی کوچک در جلوی گردن، دیسک بیرونزده خارج شده و فضای بین مهرهها با کیج گردنی بینمهرهای یا پیوند استخوان پر میشود. سپس مهرهها با پیچ و پلاک ثابت میگردند تا ثبات برقرار شود.
2. تعویض دیسک (Cervical Disc Arthroplasty)
در بیماران جوانتر، بهجای فیوژن، دیسک مصنوعی استفاده میشود تا حرکت طبیعی بین مهرهها حفظ گردد. این روش در افرادی که تنها یک دیسک آسیبدیده دارند مناسبتر است.
3. جراحی با میکروسکوپ یا آندوسکوپ
این تکنیک با حداقل تهاجم و دقت بالا انجام میشود و مناسب افرادی با دیسکهای کوچکتر است. در این روش، آسیب به عضلات و ساختارهای اطراف به حداقل میرسد و دوره نقاهت کوتاهتر است.
مزایای جراحی دیسک گردن
- کاهش سریع درد و علائم عصبی
- بهبود عملکرد حرکتی و عضلانی
- بازگشت به زندگی روزمره و کار
- جلوگیری از آسیب دائمی به نخاع یا اعصاب
فرایند پیش از جراحی
پیش از عمل، بیمار باید از نظر عصبی، قلبی و ریوی ارزیابی شود. انجام MRI، CT اسکن و گاهی EMG برای ارزیابی فشار روی اعصاب ضروری است. بیمار درباره روند جراحی، مراقبتهای بعد از آن و داروهایی که باید قطع شوند، آموزش میبیند.
مراقبتهای پس از عمل
- استراحت نسبی برای چند روز تا یک هفته
- پرهیز از رانندگی، چرخاندن گردن و فعالیت شدید
- استفاده از گردنبند طبی در برخی موارد
- شروع فیزیوتراپی پس از چند هفته
- کنترل درد و التهاب با داروهای تجویزی
پیشآگاهی
در اغلب بیماران، بهبود قابلتوجهی ظرف ۲ تا ۶ هفته حاصل میشود. عوارضی مانند عفونت، خونریزی، آسیب به اعصاب یا جوشنخوردن مهرهها نادر است ولی نیازمند پیگیری دقیق میباشد.
جمعبندی
جراحی دیسک گردن یکی از موفقترین و کمعارضهترین جراحیهای ستون فقرات است که در صورت انتخاب درست بیمار و اجرای دقیق، میتواند عملکرد حرکتی را بهطور چشمگیری بازگرداند و از ناتوانی دائمی جلوگیری کند.
